از این پس می توانید هر روز،شاهد یک مقاله جدید باشید.
كمخوني ناشي از فقر آهن، علايم متنوع و عجيب و غريبي دارد.
دكتر كاترينا بوكا و همكارانش در دانشگاه تورين، با تحقيقي كه روي 16 زن گرفتار سرفه مزمن كه هيچ بيماري ديگري جز فقر آهن نداشتند انجام دادند، به اين نتيجه رسيدند كه درمان با مكملهاي آهن به جاي مصرف داروهاي ضدسرفه ميتواند باعث بهبودي اين خانمها شود.
دكتر بوكا ميگويد: از آنجا كه كه آهن در سامانه ايمني بدن براي توليد پروتئينهاي كنترلكننده التهاب نقش تنظيمي مهمي دارد بنابراين كمبود آهن ميتواند بدن را آماده ابتلا به عفونت و التهاب به ويژه در نواحي بالايي دستگاه تنفسي كرده و در نتيجه فرد را با مشكل سرفههاي مداوم و طولاني مدت روبهرو كند. جالب اينجاست كه بدانيم هم سرفه مزمن و هم فقر آهن در خانمها شايعتر است.
نقش اصلي آهن در بدن شركت درساخت گلبول قرمز خون است كه وظيفه عمده آن حملونقل اكسيژن از ريه به بافتهاي بدن است. درصورتيكه ذخاير آهن بدن ما به هر دليلي دچار كمبود شود ساخت گلبول قرمز مختل شده و باعث ايجاد كم خوني ميشود. آهن علاوه بر خونسازي در ساختمان عضلات و برخي از آنزيمهاي مهم بدن نيز نقش دارد و بنابراين كمبود آن ميتواند باعث تأخير در رشد بدني بهويژه رشد مغزي شود و شخص را مستعد عفونت كند.
كمبود آهن چه علايمي دارد؟
اگر كم خوني خفيف باشد يا به صورت تدريجي ايجاد شود، بدن ما خود را با آن سازگار ميكند، بنابراين ممكن است علامتي نداشته باشد. اما با شدت يافتن كم خوني علايم نيز آشكار ميشوند. خستگي و احساس ضعف از اولين علايم كم خوني است.
فرد كم خون با كوچكترين فعاليت بدني خسته ميشود. به همين دليل معمولا از انجام اين قبيل كارها طفره ميرود و با كم كردن كارهايش به نوعي خودش را با بيماري هماهنگ ميكند. اين افراد معمولا تا مدتها به پزشك مراجعه نميكنند و براي خستگي خود توجيههاي مختلفي ميآورند.
اگر ظاهر رنگ پريده داريد، دست و پايتان زود به خواب ميرود يا گزگز ميكند، اگر نميتوانيد براي مطالعه يا انجام كاري تمركز كنيد و اگر به سردردهاي گاه و بيگاه يا سياهي رفتن چشمها دچار ميشويد، باز هم بايد شك كنيد كه مبادا كمخون شده باشيد.
افراد كم خون ممكن است تحريك پذير بوده و زود عصباني شوند يا حالت بيتفاوتي داشته باشند. اين تغييرات رفتاري در بچههاي كم خون بيشتر ديده ميشود و به همين دليل پدران و مادراني كه با رفتارهاي ناپسند بچهها روبهرو ميشوند قبل از نصيحت و تنبيه به اين فكر بيفتند كه شايد كودكي كم خون دارند!
در بچهها، فقر آهن ميتواند باعث تأخير رشد نيز بشود و در موارد شديدتر ضايعات هميشگي بر جاي بگذارد. اين كودكان معمولا ضريب هوشي پايين ترازحد طبيعي داشته و بهدليل كاهش قدرت يادگيري دچار افت تحصيلي ميشوند. پس اگر كودكي درس نخوان داريد باز هم به كم خوني شك كنيد!
همچنين با شدت يافتن كم خوني فقر آهن، زبان بدون پرز و ملتهب شده و زخمهايي در گوشه لب و دهان ايجاد ميشود، ناخنها طرد و شكننده شده و ممكن است حالت قاشقي پيدا كنند. برخي از افراد مبتلا به كم خوني فقر آهن شديد گرايش به خوردن مواد عجيبي نظير خاك، يخ، نشاسته و برنج خام دارند كه به آن «پيكا» يا «هرزه خواري» ميگويند. در نهايت فقر آهن شديد ممكن است منجر به تنگي نفس واضح شده و علايم نارسايي قلبي ايجاد كند.
كم خوني فقر آهن ميتواند علايم گوارشي هم ايجاد كند. بياشتهايي، سوء هاضمه، آروغ زدن، اسهال و يبوست و حتي اشكال در بلع غذا ممكن است به خاطر فقر آهن باشد.
آهن :
آهن ، اتم اصلی مولکول هِم ( بخشی از گلبول قرمز) و بنابراین جزء ضروری تمامی هموپروتئینها محسوب میشود. به همین علت ، وجود این عنصر در حیوانات حیاتی میباشد. همچنین آهن غیر آلی در زنجیرههای آهن – گوگرد بسیاری از آنزیمها یافت میشود. باکتریها اغلب از آهن استفاده میکنند. وقتی بدن در حال مبارزه با یک عفونت باکتریایی است، برای عدم دستیابی باکتری به آهن ، این عنصر را پنهان میکند.
ایزوتوپها
آهن بطور طبیعی دارای چهار ایزوتوپ پایدار Fe-54 , Fe56 , Fe-57 , Fe-58 میباشد. Fe-60 که نوکلید پرتوزای غیر فعال است، دارای نیمه عمر 5,1 (Myr) میباشد. بیشتر تلاش گذشته برای اندازه گیری ترکیبات ایزوتوپی آهن بهعلت فرآیندهایی که توام با نوکلئوسنتز ( مانند مطالعات شهاب سنگها ) و شکلگیری کانیها هستند، حول محور تعیین انواع مختلف Fe-60 صورت گرفته است.
در وهلههای مختلف ، شهاب سنگهای Semarkona و Chervony Kut میتوان بین تمرکز Ni-nickel|60 ( محصول اخترچه Fe-60 ) و فراوانی ایزوتوپهای پایدار آهن ارتباطی یافت که دلیلی برای وجود آهن 60 در زمان شکلگیری منظومه شمسی میباشد. احتمالا" انرژی آزاد شده توسط فروپاشی آهن 60 به همراه انرژی رها شده بر اثر فروپاشی نوکلئید پرتوزای Al-26 ، در ذوب مجدد و تفکیک اخترچههای بعد از شکلگیری آنها 4,6 میلیارد سال پیش تاثیر داشته است. فراوانی Ni-60 موجود در مواد فرازمینی نیز ممکن است آگاهی بیشتری در مورد منشاء منظومه شمسی و تاریخ ابتدایی آن ارائه نماید.
در بین ایزوتوپهای پایدار فقط آهن 57 دارای اسپین اتمی است،(2/1-). به همین خاطر آهن 57 در شیمی و بیوشیمی بعنوان یک ایزوتوپ اسپینی دارای کاربرد است.
هشدارهـــــــــا :
مصرف بیش از حد آهن خوراکی ایجاد مسمومیت میکند، چون مقدار زیاد آهن (فروس) با پروکسیدهای بدن واکنش کرده ، تولید بنیانهای آزاد میکند. وقتی مقدار آهن در بدن طبیعی است، مکانیسمهای ضد اکسیداسیون خود بدن قادر به کنترل این فرآیند میباشد. اگر مقدار آهن بیش از نرمال باشد، مقادیر غیرقابل کنترل بنیانهای آزاد بوجود میآید.
مقدار کشنده آهن برای یک کودک 2 ساله تقریبا" 3 گرم بوده و یک گرم آن مسمومیت جدی در پی خواهد داشت. گزارشهایی مبنی بر مسمومیت کودکان در اثر مصرف 10 تا 50 عدد قرص سولفات آهن در کوتاه مدت وجود دارد.مصرف بیش از حد آهن بر اثر خوردن غیر عمدی داروها عامل جدی مرگ و میر در کودکان است. افزایش غیرقابل کنترل آهن در بدن ، موجب بروز بیماری به نام hemochromatosis میگردد. آهن اضافی در کبد جمع شده ، موجب بیماری آهن زدگی siderosis و آسیبهای عضوی میشود. به همین دلیل افرادیکه کمبود آهن ندارند، نباید مکملهای آهن مصرف کنند.
منابع:
